Wraca sprawa transkrypcji

W związku z pojawiającymi się informacjami dotyczącymi postępowań prowadzonych przez Urząd Stanu Cywilnego w Świdnicy, przedstawiamy aktualny stan spraw oraz obowiązujące uwarunkowania prawne i techniczne związane z transkrypcją zagranicznych aktów małżeństwa.

Urząd Stanu Cywilnego zarejestrował cztery wnioski dotyczące transkrypcji aktów małżeństw osób tej samej płci. W dwóch przypadkach postępowania zostały zawieszone (dotyczy to ślubów zawartych w krajach poza Unią Europejską – Honolulu i Wielka Brytania), w jednej sprawie wysłano wezwanie do uzupełnienia braków formalnych (brak tłumaczenia dokumentu przez tłumacza przysięgłego). Czwarta sprawa pozostaje w toku, przy czym wnioskodawcy złożyli wniosek o zawieszenie postępowania do czasu wejścia w życie rozporządzenia.

Obowiązujące przepisy prawa krajowego nie przewidują procedury technicznej ani materialnej obsługi transkrypcji aktów małżeństwa osób tej samej płci, co rodzi wątpliwości, co do sposobu ich wykonywania. Przy obecnym kształcie przepisów prawidłowe przeprowadzenie transkrypcji nie jest możliwe. Treść art. 104 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 393) stanowi, że transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści obcego dokumentu do polskiego rejestru stanu cywilnego, zarówno pod względem językowym, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie. Umiejscowienie sporządzonego za granicą aktu w krajowym rejestrze dokonuje się w drodze czynności materialno-technicznej. Na jego związek z zagranicznym dokumentem źródłowym wskazuje tylko adnotacja w polskim akcie o transkrypcji (art. 105 ust. 1 ww. ustawy).

Należy zauważyć, że rejestracja stanu cywilnego w Polsce, zarówno od strony prawnej, jak i ściśle technicznej, jest dostosowana do związków heteroseksualnych, co oznacza, że zaleceń TSUE nie da się zrealizować bez wcześniejszej korekty systemu. Próby omijania istniejących ograniczeń i pochopnego realizowania nakazu transkrypcji aktów małżeństw monoseksualnych, mimo braku dedykowanych do tego narzędzi, będą niezgodne z samą definicją transkrypcji i spowodują powstanie nieporozumień związanych z treścią sporządzanych w tym trybie polskich aktów stanu cywilnego.

Z pewnością nie należy zaś wprowadzać do obrotu krajowych aktów stanu cywilnego zawierających dane niezgodne z rzeczywistością, przykładowo ze wskazaniem mężczyzny jako żony lub kobiety jako męża.

Mając na uwadze powyższe, rozstrzygnięcie wnioskowanej kwestii zależy od wyniku toczących się działań legislacyjnych oraz ukształtowania się jednolitej praktyki stosowania prawa wynikającej z implementacji lub dostosowania krajowych przepisów do treści wyroku TSUE, a także od wyjaśnienia dalszych kwestii związanych, z zakresem takiego obowiązku wobec organów rejestrujących.

W tym miejscu należy wskazać, iż Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało dnia 13 maja 2026 r. projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Projektowane rozporządzenie dostosowuje wzory dokumentów wydawanych na podstawie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, do kształtującego się w wyniku orzecznictwa sądów administracyjnych stanu prawnego dotyczącego transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego. Przewidziano, że projektowane rozporządzenie wejdzie w życie po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia. Ustalenie takiego terminu wejścia w życia rozporządzenia podyktowane jest koniecznością wykonania niezbędnych prac programistycznych w rejestrze stanu cywilnego.

Wypracowanie spójnych nowelizacji przepisów oraz modyfikacja systemów teleinformatycznych są niezbędne, aby umożliwić Kierownikom Urzędów Stanu Cywilnego realizację wytycznych orzeczniczych w sposób zapewniający bezpieczeństwo obrotu prawnego i jednolitość działań administracji w całym kraju.

Ze względu na pojawiające się w przestrzeni medialnej niepełne lub nieprecyzyjne informacje prosimy o bezpośredni kontakt w USC w Świdnicy, nr. tel. 74 856 29 15. Aktualne i wiążące informacje w przedmiotowej sprawie udzielane są bezpośrednio przez urząd.